Trẻ dưới một tuổi không được dùng mật ong dú, cũng như mọi loại mật ong khác, vì mật có thể chứa bào tử vi khuẩn gây ngộ độc mà ruột trẻ chưa đủ sức chống lại. Trẻ lớn hơn và người tiểu đường thì cần nhớ mật ong dú vẫn là đường. Người tiểu đường muốn dùng phải hỏi bác sĩ điều trị, không dựa vào lời quảng cáo "mật ong dú không làm tăng đường huyết".
Bà con hỏi nhiều nhất về hai nhóm này, và cũng ở hai nhóm này lời đồn nguy hiểm nhất. Có người cho trẻ sơ sinh chấm mật ong dú vì nghe nói "mật ong dú lành, không như mật ong thường". Có người bệnh tiểu đường bỏ đường cát nhưng uống mật ong dú mỗi ngày vì tin nó "không có đường xấu". Bài này nói rõ những gì khoa học đã biết, và đâu là chỗ phải hỏi bác sĩ.
Vì sao trẻ dưới một tuổi không được ăn bất kỳ loại mật ong nào
Trong đất, bụi và cả trên hoa có một loại vi khuẩn có thể tạo bào tử, tức là dạng "hạt giống" ngủ yên, rất bền, chịu được khô và nhiều điều kiện khắc nghiệt. Ong vô tình mang bào tử này về tổ, và nó có thể nằm trong mật.
Với người lớn và trẻ lớn, hệ vi sinh trong ruột đã ổn định nên bào tử đi qua mà không phát triển được. Với trẻ dưới một tuổi, ruột chưa có hệ vi sinh trưởng thành, bào tử có thể nảy mầm, sinh ra độc tố ảnh hưởng tới thần kinh. Đây là một dạng ngộ độc hiếm nhưng nghiêm trọng ở trẻ nhũ nhi.
Khuyến cáo y tế phổ biến ở nhiều nơi vì vậy rất rõ: không cho trẻ dưới mười hai tháng tuổi ăn mật ong dưới bất kỳ hình thức nào, kể cả chấm môi, trộn vào cháo, bôi núm vú. Mật ong dú không phải ngoại lệ. Mật ong dú tươi, chưa qua xử lý nhiệt, không có lý do gì để an toàn hơn về mặt này.
Đun nóng thông thường cũng không đảm bảo diệt bào tử, vì bào tử rất bền nhiệt. Vì vậy "mật đã hấp cách thuỷ" vẫn không dùng cho trẻ dưới một tuổi. Nếu trẻ lỡ ăn mật và có biểu hiện bất thường như táo bón kéo dài, bú yếu, khóc yếu, mềm người, cần đưa đi khám ngay.
Trẻ trên một tuổi dùng mật ong dú: những điều nên biết
Mật là đường. Mật ong dú có vị chua nên dễ ăn, nhưng vẫn chủ yếu là đường. Trẻ ăn nhiều đường dễ sâu răng, dễ thừa cân.
Lượng nhỏ, không thường xuyên. Dùng như một chút vị ngọt trong món ăn, không phải "thuốc bổ" uống mỗi ngày.
Không thay bữa ăn hay sữa. Mật không cung cấp đủ dinh dưỡng cho trẻ đang lớn.
Đánh răng sau khi ăn đồ ngọt. Mật dính răng, vị chua lại làm men răng dễ bị ảnh hưởng hơn.
Để ý dị ứng. Mật có thể chứa phấn hoa. Trẻ có cơ địa dị ứng nên thử rất ít, theo dõi, hỏi bác sĩ nếu có tiền sử.
Ho, sốt, đau họng phải đi khám. Không dùng mật thay cho việc đưa trẻ đi khám. Mật không chữa được nhiễm khuẩn.
Không tự trị bệnh theo lời mách. Các công thức mật ong dú ngâm với lá này lá kia cho trẻ có thể gây hại. Hỏi bác sĩ nhi.
Chọn mật sạch, rõ nguồn gốc. Mật thu bóp ép, lẫn tạp chất, lên men quá đà không phù hợp cho trẻ.
Bảo quản lạnh, dùng muỗng sạch. Muỗng của trẻ không nhúng thẳng vào lọ mật chung.
Cất xa tầm tay trẻ nhỏ. Lọ mật ngọt dễ bị trẻ tự lấy ăn, kể cả trẻ dưới một tuổi trong nhà có anh chị lớn.
Dặn người chăm trẻ. Ông bà, người giúp việc cần biết quy tắc dưới một tuổi không dùng mật.
Người tiểu đường và mật ong dú: tách lời quảng cáo khỏi sự thật
Nhiều trang bán hàng viết "mật ong dú an toàn cho người tiểu đường" dựa trên một phát hiện có thật: mật ong không ngòi ở nhiều mẫu có trehalulose, loại đường được một số thí nghiệm cho thấy hấp thu chậm hơn đường cát. Từ một phát hiện nhỏ, người ta kéo ra một lời hứa lớn.
Sự thật là mật ong dú vẫn có nhiều glucose và fructose. Glucose vào máu nhanh. Lượng trehalulose mỗi mẫu một khác, người mua không biết lọ mình có bao nhiêu. Phản ứng đường huyết còn tuỳ người, tuỳ bữa, tuỳ thuốc. Không có cơ sở để nói người tiểu đường có thể dùng mật ong dú tự do.
Một sai lầm nguy hiểm hơn là bỏ thuốc, giảm thuốc vì tin vào mật. Không có loại thực phẩm nào thay được điều trị. Người tiểu đường cần theo dõi đường huyết, dùng thuốc theo chỉ định và trao đổi với bác sĩ về mọi thay đổi trong chế độ ăn, kể cả việc thêm mật ong dú.
Nếu bác sĩ đồng ý cho dùng một lượng nhỏ, hãy tính mật vào tổng lượng đường bột trong ngày như mọi thực phẩm ngọt khác, và đo đường huyết để biết cơ thể mình phản ứng thế nào.
Những nhóm khác nên hỏi bác sĩ trước khi dùng mật ong dú thường xuyên
Phụ nữ mang thai, cho con bú. Mật thường được xem là thực phẩm, nhưng mật tươi chưa qua xử lý và lượng đường cần được bác sĩ tư vấn theo từng người.
Người có tiền sử dị ứng. Phấn hoa, phấn ong trong mật có thể gây phản ứng. Người từng sốc phản vệ phải rất thận trọng.
Người suy giảm miễn dịch. Mật tươi có vi sinh tự nhiên. Người đang điều trị bệnh nặng, hoá trị, ghép tạng cần hỏi bác sĩ.
Người bệnh dạ dày, trào ngược. Vị chua của mật ong dú có thể không hợp với một số người.
Người đang ăn kiêng theo chỉ định. Bệnh thận, bệnh gan, béo phì có chế độ ăn riêng, mật cần tính vào.
Người cao tuổi nhiều bệnh nền. Dễ có tương tác với chế độ ăn và thuốc, nên hỏi trước.
Người đang dùng thuốc thường xuyên. Thông báo cho bác sĩ, dược sĩ về thực phẩm mình định dùng đều đặn.
Vận động viên, người ăn theo chế độ. Mật là nguồn năng lượng nhanh, nhưng vẫn cần tính toán như các nguồn đường khác.
Người có bệnh răng miệng. Đồ ngọt dính răng làm tình trạng nặng hơn nếu không vệ sinh.
Người có tiền sử ngộ độc thực phẩm. Chọn mật sạch, rõ nguồn, bảo quản lạnh, bỏ mật có dấu hiệu hỏng.
Ai cũng vậy khi có triệu chứng lạ. Ngứa, nổi mẩn, khó thở, đau bụng sau khi dùng mật thì ngừng và đi khám.
Người nuôi, người bán nên nói gì với khách thuộc các nhóm này
Người bán mật thường là người được hỏi đầu tiên: "Cho bé uống được không?", "Mẹ con bị tiểu đường dùng được không?". Câu trả lời đúng không làm mất khách, ngược lại làm khách tin hơn.
Với trẻ dưới một tuổi, nói rõ không dùng, kèm lý do ngắn gọn. Có thể in dòng nhắc này lên nhãn. Với người tiểu đường, nói thật mật vẫn là đường và khuyên hỏi bác sĩ điều trị trước. Không dùng những câu như "mật ong dú khác, không sao đâu".
Tránh đăng lại những bài quảng cáo mật chữa tiểu đường, mật cho trẻ sơ sinh tăng đề kháng. Ngoài chuyện sai, nếu có ai làm theo và gặp chuyện, người bán khó tránh khỏi liên đới.
Bán mật bằng sự trung thực là con đường dài hơi. Một khách hàng được dặn đúng hôm nay sẽ quay lại và giới thiệu thêm người khác, vì họ biết người bán đặt sức khoẻ của họ lên trước đơn hàng.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì ăn được mật ong dú?
Từ sau mười hai tháng tuổi, theo khuyến cáo y tế phổ biến cho mọi loại mật ong. Khi đó cũng chỉ nên dùng lượng nhỏ và để ý dị ứng.
Mật ong dú đã hấp cách thuỷ có cho trẻ sơ sinh dùng được không?
Không. Bào tử vi khuẩn rất bền nhiệt, đun thông thường không diệt được. Trẻ dưới một tuổi không dùng mật dưới mọi hình thức.
Người tiểu đường có thể thay đường cát bằng mật ong dú không?
Mật ong dú vẫn chứa nhiều đường, kể cả glucose. Việc thay thế phải được bác sĩ điều trị đồng ý và tính vào khẩu phần, không tự làm.
Mật ong dú có làm tăng đường huyết không?
Có, vì mật chủ yếu là đường. Mức tăng tuỳ người và tuỳ lượng dùng. Người tiểu đường muốn dùng nên đo đường huyết và hỏi bác sĩ.
Bà bầu dùng mật ong dú được không?
Mật thường là thực phẩm người lớn dùng được, nhưng phụ nữ mang thai nên hỏi bác sĩ, nhất là khi có tiểu đường thai kỳ, dị ứng hay dùng mật tươi thường xuyên.
